Labintatlong Amerikanong opisyal at mandaragat ng hukbong-dagat ang namatay noong Setyembre 4, 1804, nang sumabog nang wala sa panahon ang Intrepid na may kargang pampasabog sa loob ng daungan ng Tripoli; Pagkalipas ng 222 taon , limang puntod ang opisyal na kinikilala ng Estados Unidos bilang pag-aari ng mga miyembro ng tripulante na iyon ang nananatili sa Libya, ang kanilang mga indibidwal na pagkakakilanlan ay hindi alam at ang kanilang libingan ay hindi na mapupuntahan ngayon ng isang Amerikanong clinician na bumisita dito noong isang misyong humanitarian noong Agosto 2026. Kinukumpirma ng rekord ng Navy na si Tenyente Richard Somers at isang dosenang boluntaryong opisyal at kalalakihan ang namatay sa misyon, habang ang isang ulat mula sa Naval Institute noong 1950 ay nagtatag na limang set ng mga labi ang pormal na muling inilibing at kinilala sa Tripoli nang hindi tinutukoy kung aling limang tripulante sila.

Sa isang misyong medikal na nagbibigay ng libreng operasyon sa puso sa mga sanggol at batang Libyan na may congenital heart disease, naglakad si Rob Sparks, DHA mula sa kanyang hotel sa Tripoli patungo sa lumang libingan na tinatanaw ang daungan. Ang kanyang mga litrato ay nagpapakita ng isang lumang perimeter, isang nakakandadong gate, at isang karatula mula sa Tripoli General Services Company na nagsasabing sa Ingles, “Entry is prohibited, please contact the administrator.” Itinatag ng mga litrato ang kondisyon na nakikita mula sa labas at ang paghihigpit sa pagpasok sa oras ng pagbisita ni Sparks; hindi nila ,sa ganang sarili, itinatatag ang kasalukuyang kondisyon ng mga libingan sa likod ng pader o kung sino ang kasalukuyang may legal na responsibilidad sa pagpapanatili ng mga ito.

Ang pasukan sa makasaysayang Lumang Sementeryo ng mga Protestante sa Tripoli noong isang pagbisita noong Agosto 2026. Nakasaad sa karatula na ipinagbabawal ang pagpasok nang hindi kinokontak ang administrador. Larawan mula kay Rob Sparks, DHA.

Ang mga pagkamatay ay mahusay na naitala; kung saan eksakto nahiga ang lahat ng 13 lalaki ay hindi pa natukoy

Ang Intrepid ay gumanap na ng pambihirang papel sa Unang Digmaang Barbary bago pa man manguna si Somers. Orihinal na isang barkong Tripolitan na nabihag ng Estados Unidos, ito rin ang maliit na ketch na ginamit ni Stephen Decatur noong Pebrero 1804 upang pumasok sa daungan ng Tripoli at sirain ang nabihag na Amerikanong frigate na Philadelphia. Pagkalipas ng pitong buwan, ginawang isang lumulutang na sandata ng eksplosibo ng Hukbong Dagat ang barko ayon sa makasaysayang salaysay , na may layuning ilayag ito kasama ng mga barkong Tripolitan, sindihan ang karga nito, at patakasin ang mga boluntaryong tripulante gamit ang maliliit na bangka.

Ang kampanya ay bahagi ng parehong Unang Digmaang Barbary na kalaunan ay naging bahagi ng pagkakakilanlan ng Marine Corps. Noong Abril 1805, lumahok ang mga US Marines sa pagbihag sa Derna, isang aksyon na ginugunita sa sikat na pambungad na mga salita ng Himno ng mga Marines: "Mula sa mga Bulwagan ng Montezuma hanggang sa mga baybayin ng Tripoli." Ang ng Intrepid ay namatay pitong buwan na ang nakalilipas sa katubigan malapit sa Tripoli sa panahon ng parehong labanan.

Ang koneksyon sa pagitan ng ng Intrepid at ng pamilyar na Himno ng Marine Corps ay ibinahagi sa The American Quorumsa pag-uulat para sa kuwentong ito ni Paul Mostoller, retiradong Senior Chief ng US Navy.

Pinangunahan ni Somers ang misyong Setyembre kasama sina Henry Wadsworth, Joseph Israel at 10 tauhan ng hukbong-dagat. Di-nagtagal matapos makapasok ang barko sa daungan noong gabi ng Setyembre 4, sumabog ito bago pa man makarating sa nais nitong posisyon. Walang nakaligtas, at mahigit dalawang siglo na ang lumipas, hindi pa rin masasabi nang may katiyakan ng mga historyador kung aksidenteng sumabog ang mga pampasabog dahil sa putok ng kaaway, kung maaga bang nagliyab ang mga pampasabog, o sadyang sinira ni Somers ang barko nang tila malapit nang makuha. Inilarawan ng Naval Institute ang pangunahing tanong na iyon bilang hindi malalaman kahit na matapos muling buuin ang mga salaysay mula sa mga Amerikanong saksi.

William Bainbridge, na noon ay isang Amerikanong bilanggo sa Tripoli, na lahat ng 13 bangkay ay narekober: dalawa mula sa nawasak na barko, isa mula sa isang escape boat, apat mula sa daungan at anim mula sa dalampasigan sa timog-silangan ng lungsod. Iniulat niya na ang mga bangkay ay malubhang nasugatan ng pagsabog at anim ang inilibing sa bangin malapit sa kung saan sila natagpuan, at si Bainbridge ang nagsagawa ng parangal ayon sa mga pangyayari.

Inilalarawan ng mga sumunod na salaysay ang mga bangkay na kinakaladkad sa Tripoli at, sa ilang mga bersyon, inatake ng mga aso. Ang mga paratang na iyon ay naging bahagi ng argumento para sa pag-uwi ng mga tripulante, at inulit sa mga ulat ng Amerika noong modernong kampanya ng pagpapauwi. Ngunit ang natitirang ebidensya sa kasaysayan ay hindi pantay na matibay para sa bawat elemento ng kuwentong iyon. Ang pinakamatibay na konklusyon ay ang mga bangkay ng mga tripulante ay narekober sa ilalim ng kontrol ng kaaway, malubhang napinsala ng pagsabog, at inilibing sa Tripoli; ang ilan sa mga mas detalyadong detalye ay dapat ilarawan bilang mga naiulat na salaysay sa halip na naayos na katotohanan sa kasaysayan.

Limang puntod ang naging opisyal na himlayan nang walang nakakaalam kung kaninong puntod ang mga iyon

Ang mga libingan ay epektibong naglaho sa alaala ng institusyon ng Amerika hanggang sa hiniling ni Pangulong Franklin D. Roosevelt sa Hukbong Dagat noong 1938 na gumamit ng "makatwirang paraan" upang mahanap ang mga tripulante. Isang opisyal ng daungan ng Libya, si Mustapha Burchis, ay gumugol ng ilang buwan sa pagsubaybay sa mga lokal na talaan at mga pasalitang kasaysayan at kalaunan ay napagpasyahan na ang limang lumang libingang Kristiyano sa loob ng sementeryo ng mga Protestante sa Tripoli ay katumbas ng mga lalaking narekober mula sa Intrepid. Matapos maantala ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig ang pagsisikap, ipinakita ni Burchis ang kanyang mga natuklasan sa bagong bukas na Konsulado ng US noong 1949.

Noong Abril 2, 1949, pormal na kinilala ng Estados Unidos ang limang puntod. Ang mga labi ay muling inilibing sa lugar, at ang mga mandaragat mula sa cruiser na USS Spokane ay lumahok sa seremonya. Gayunpaman, malinaw ang salaysay noong 1950 tungkol sa limitasyon ng ebidensya: hindi alam ng Estados Unidos kung sino ang lima sa 13 lalaki ang inilibing doon. Ang konklusyon ay nakabatay nang malaki sa heograpiya, kasaysayan ng libing at naipon na ebidensyang sirkumstansyal, hindi sa modernong forensic identification.

Mahalaga ang pagkakaibang iyan ngayon. Hindi basta-basta masasabing katotohanan na si Somers mismo ay nakahimlay sa ilalim ng isang partikular na puntod sa Tripoli, ni hindi rin tiyak na isinasalaysay ng sementeryo ng mga Protestante ang bawat miyembro ng tripulante. Ang kinilala ng Estados Unidos ay isang kolektibong makasaysayang himlayan na nauugnay sa mga na Intrepid .

Ang daungan ng Tripoli kung makikita mula sa paligid ng makasaysayang sementeryo kung saan pinaniniwalaang nalibing ang limang miyembro ng tripulante ng Intrepid. Larawan mula sa kagandahang-loob ni Rob Sparks, DHA.

Ang "Iuwi mo sila" ay isang makapangyarihang prinsipyong militar—ngunit hindi ito kailanman naging isang pangkalahatang tuntunin sa paglilibing

Ang pinakamatibay na argumento para sa pagpapauwi ay agad na makikilala sa loob ng komunidad ng militar: ang isang bansang humihiling sa mga tao na mamatay habang naglilingkod ay may patuloy na obligasyon na panagutan sila. Tinutukoy ngayon ng Defense POW/MIA Accounting Agency ang misyon nito bilang pagbibigay ng "ganap na posibleng" pagtutuos para sa mga nawawalang tauhang Amerikano, at humigit-kumulang 81,000 tauhan ng Defense Department mula sa mga itinalagang nakaraang labanan ang nananatiling hindi pa nabibilang. Sa 2026 lamang, ang mga pangkat ng Amerikano ay patuloy na naghahanap at naghuhukay ng mga lugar sa mga bansang kabilang ang Vietnam at Laos.

Ngunit ang "huwag mag-iwan ng sinuman" ay hindi isinasalin sa isang pederal na tuntunin na nag-aatas sa bawat Amerikanong namatay sa digmaan na ibalik sa Estados Unidos. Sinasabi ng American Battle Monuments Commission na humigit-kumulang 124,000 Amerikanong namatay sa digmaan ang nananatiling permanenteng nakalibing sa mga sementeryo ng US sa ibang bansa, kabilang ang halos 31,000 mula sa Unang Digmaang Pandaigdig at halos 93,000 mula sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Sa mga labanang iyon, ang mga pamilya ay madalas na inaalok ng pagpipilian sa pagitan ng pagpapauwi at permanenteng paglilibing sa ibang bansa.

Hindi rin naman palaging ginagambala ng Hukbong Dagat ang isang himlayan ng militar dahil lamang sa teorya ay maaaring posible ang pagbangon. Mahigit 900 mandaragat at Marino ang nananatili sa libingan sakay ng USS Arizona sa Pearl Harbor, na inilalarawan ng National Park Service bilang isang sagradong huling himlayan. Samakatuwid, ang pagkakaiba sa patakaran ay hindi lamang sa pagitan ng "pag-uwi ng mga Amerikano" at "pag-iwan sa kanila sa ibang bansa." Matagal nang kinikilala ng mga Amerikano ang parehong pagpapauwi sa kanilang sariling bayan atpermanenteng larangan ng digmaan o paglilibing sa barko bilang mga marangal na resulta.

ang ng Intrepid dahil hindi ito akma sa alinman sa mga modelong ito. Hindi sila mga natukoy na Amerikano na inilibing sa isang maingat na pinapanatiling sementeryo ng militar ng US sa Normandy, at hindi rin sila mga lalaking inilibing sa loob ng isang hindi nagagambalang alaala ng barkong pandigma. Hindi bababa sa lima ang pinaniniwalaang nakahimlay sa isang lumang sementeryo sibilyan sa dayuhang soberanong teritoryo, hindi alam ang kanilang mga indibidwal na pagkakakilanlan at, ayon sa mga litrato ni Sparks noong Agosto, sa likod ng isang gate na kasalukuyang sarado sa isang Amerikanong bisita.

Iniutos ng Kongreso na pag-aralan ang tanong noong 2011 ngunit hindi pinauwi ang mga mandaragat

Ang mga tagapagtaguyod ng pagpapauwi—kabilang ang mga inapo, mga organisasyon ng mga beterano, at mga halal na opisyal—ay pana-panahong hinihimok ang Washington na mabawi ang mga tripulante. Gayunpaman, noong 2010, isinulat ng noo'y Chief of Naval Operations na si Adm. Gary Roughead na dahil ang mga labi ay nauugnay sa pagkawala ng Intrepid, ang sementeryo ng mga Protestante ay opisyal na kinilala ng Navy bilang huling himlayan ng mga tripulante. Binanggit din ng Navy ang halimbawa ng pag-iwan sa mga miyembro ng serbisyo sa mga itinatag na lugar ng labanan o pagkawala ng barko.

Muling binalikan ng Kongreso ang posisyong iyon noong panahon ng kaguluhan kaugnay ng pagbagsak ni Muammar Gaddafi. Sa simula, isang panukala ng Kamara ang humihiling ng pagpapauwi sa bansa, ngunit ang pinal na 2012 National Defense Authorization Act ay gumawa ng mas maingat na hakbang. Inaatasan ng Seksyon 598 ang mga kalihim ng Depensa at Hukbong Dagat na suriin ang posibilidad ng pagbawi ng mga labi, ang posibilidad ng siyentipikong pagtukoy sa mga ito sa loob ng dalawang taon, ang mga gastos at mga naunang kahihinatnan, at ang mga diplomatikong isyu na kasangkot sa paghuhukay ng mga labi mula sa soberanong teritoryo ng Libya. Pagkatapos ay hiniling ng Kongreso ang isang rekomendasyon kung ang mga labi ay dapat hukayin, tukuyin, at ilipat. Samakatuwid, kinilala ng pederal na batas ang isyu ng pagpapauwi nang hindi ito mismo nag-uutos ng pagpapauwi sa bansa.

Bumisita si Kalihim ng Depensa na si Leon Panetta sa sementeryo noong Disyembre na iyon at nag-alay ng korona sa mga puntod—ang unang kalihim ng depensa ng US na bumisita sa Libya. Isang larawan ng Depensa ang nagpapanatili ng kapansin-pansing kaibahan sa mga litrato ni Sparks pagkalipas ng 15 taon: ang mga matataas na opisyal ng Amerika ay nagawang tumayo sa loob ng sementeryo at hayagang parangalan ang mga patay.

Ang argumento para sa pagbangon ay mayroon ding naunang halimbawa ng hukbong-dagat ng Amerika. Namatay si John Paul Jones sa Paris noong 1792 at kalaunan ay muling natuklasan at pinauwi sa Estados Unidos noong 1905, kung saan siya kalaunan ay inilibing sa US Naval Academy. Hindi nito idinidikta ang resulta para sa ng Intrepid , ngunit ipinapakita nito na ang paglilibing sa ibang bansa ay hindi palaging itinuturing na hindi na mababawi nang ang mga sumunod na henerasyon ay napagpasyahan na ang pambansang paggunita ay pumapabor sa pag-uwi ng isang pigura ng hukbong-dagat.

Ginagawang mas posible ng modernong agham forensik ang pagbawi—ngunit hindi naman kinakailangang mas tiyak

Binago ng teknolohiya ng DNA ang pagkakakilanlan ng militar simula nang huling pinagdebatehan ng Kongreso ang kaso sa Tripoli. Noong Abril 2026, inanunsyo ng DPAA na sapat na family-reference DNA ang natipon upang magpatuloy sa pag-alis ng 88 hindi nakikilalang nasawi sa USS Arizona na inilibing sa Hawaii—isang pagsisikap na hindi makatotohanan sa agham sa mga nakaraang henerasyon.

Ngunit hindi inaalis ng teknolohiya ang pangunahing problema sa Tripoli. Kailangan munang matukoy ng mga imbestigador kung aling mga labi ang aktwal na nauugnay kay Intrepid, kumuha ng awtorisasyon mula sa Libya upang hukayin ang mga ito, tukuyin kung ang magagamit na genetic material ay nananatili pagkatapos ng mahigit dalawang siglo, hanapin ang mga inapo na nagbibigay ng impormasyon sa henetiko at pagkatapos ay tukuyin ang mga indibidwal na mandaragat kung ang mga labi ay magkahalo o hindi kumpleto. Ang mismong katotohanan na partikular na hiniling ang isang pagtatasa kung maaaring makumpleto ang positibong pagkakakilanlan ay nagpapakita na ang paghuhukay at pagkakakilanlan ay magkahiwalay na mga tanong.

Mayroon ding argumento tungkol sa pangangalaga sa kabilang panig. Ang isang puntod mismo ay maaaring maging isang makasaysayang artifact. Ang pag-aalis ng mga patay ay maaaring pumutol sa pisikal na koneksyon sa pagitan ng modernong Estados Unidos at ng isa sa mga pinakaunang kampanyang militar nito sa ibang bansa, habang ang pagpapabuti at pagprotekta sa sementeryo ng Tripoli ay maaaring mapangalagaan ang kasaysayang iyon sa lugar kung saan ito naganap. Ang Estados Unidos ay nagpapanatili ng 26 na permanenteng sementeryo ng militar at 31 pederal na bantayog, monumento at marker sa 17 dayuhang bansa, na nagpapakita na ang pag-alaala sa ibang bansa ay maaari ring maging isang instrumento ng pambansang alaala.

Ang mga litrato ay ginagawang isang kasalukuyang isyu sa patakaran ang isang 222 taong gulang na hindi pagkakaunawaan

Ang naranasan ni Sparks sa Tripoli ay hindi nakalutas sa argumento. Pinatatalas pa nito ang argumento.

Kung ang sementeryo ay permanenteng protektado, regular na pinapanatili, naa-access ng mga Amerikano at ituring bilang isang kinikilalang bantayog ng militar, ang argumento ng Hukbong Dagat tungkol sa makasaysayang lugar-pahingahan ay magkakaroon ng malaking praktikal na bisa. Kung sa halip, kung ang makikilalang lugar-pahingahan ng mga namatay sa digmaang Amerikano ay maaaring maging hindi mapupuntahan, masira o umasa nang walang hanggan sa hindi tiyak na lokal na pangangalaga, ang saligan na pinagbabatayan ng patakarang iyon ay magiging mas mahirap ihiwalay mula sa mga kondisyon sa lugar.

Hindi rin lamang ang pagpapauwi ang tanging alternatibo. Maaaring pormal na protektahan at ibalik ng Estados Unidos at Libya ang sementeryo habang iniiwang hindi nagagambala ang mga labi. Maaaring humingi ng pahintulot ang gobyerno para sa isang modernong arkeolohiko at forensik na pagtatasa bago magdesisyon kung nararapat ang pag-alis. Sa teorya, ang mga makikilalang labi ay maaaring ibalik habang ang mga hindi nakikilalang labi ay mananatiling sama-samang inaalala. O maaaring muling pagtibayin ng Estados Unidos ang matagal nang posisyon ng Hukbong Dagat na ang lupang tinatanaw ang daungan ng Tripoli ay bahagi mismo ng kwento ng mga mandaragat at tiyakin na ang kanilang libingan ay makakatanggap ng proteksyong ipinahihiwatig ng pagtatalagang iyon.

Wala sa mga pagpipiliang iyon ang walang kinikilingan sa halaga. Ang pag-uwi ng mga kalalakihan ay nagbibigay-diin sa obligasyon ng bansa sa indibidwal na miyembro ng serbisyo at sa natitirang pamilya. Ang pag-iwan sa kanila sa Tripoli ay nagbibigay-diin sa integridad ng isang makasaysayang lugar ng pahingahan sa larangan ng digmaan at sa prinsipyo na ang marangal na libing ng militar ay hindi nangangailangan ng paglilibing sa lupang Amerikano.

Dalawang daan at dalawampu't dalawang taon matapos sumabog ang Intrepid , ang mas malaking tanong samakatuwid ay hindi kung naaalala ba ng Estados Unidos si Richard Somers at ang kanyang mga tripulante. Ito ang dapat na kailanganin ng pag-alala.

Dapat bang ipagpalagay ng pambansang patakaran na ang mga makikilalang miyembro ng serbisyong Amerikano na nakalibing sa ilalim ng mga ganitong sitwasyon ay dapat makuha at ibalik kapag naging makatwirang posible na ang pagkuha? Dapat bang manatiling hindi ginagambala ang mga kinikilalang libingan sa ibang bansa ngunit dapat bang garantisadong permanenteng proteksyon at aksesibilidad na sinusuportahan ng Amerika? O dapat bang timbangin ang mga kagustuhan ng mga inapo, ang posibilidad ng pagkakakilanlan, ang kondisyon ng lugar ng libingan at ang makasaysayang kahalagahan ng libingan bawat isa?

Para sa isang bansang nangangakong mananagot sa mga naglilingkod, ano ang ibig sabihin ng "walang iiwan" kung ang mga namatay ay 222 taon nang nakahimlay sa ibang bansa?

Tala ng pag-uulat: Tala ng pag-uulat: Ang mga obserbasyon noong Agosto 2026 at mga kontemporaryong litrato mula sa Tripoli ay ibinigay ni Rob Sparks, DHA, isang clinical perfusionist, habang nakikilahok sa isang humanitarian pediatric cardiac surgery mission. Lahat ng litrato ay may kredito: “Larawan sa kagandahang-loob ni Rob Sparks, DHA.” Ang mga makasaysayang at patakarang pahayag ay hiwalay na sinuri laban sa mga rekord ng US Navy, Department of Defense, pederal na batas, DPAA, ABMC at Naval Institute. Ang koneksyon sa Himno ng mga Marino ay iminungkahi ni Paul Mostoller, retiradong Senior Chief ng US Navy.